Wróć do projektów

Przemoc wobec starszych. Materiały dla lekarzy

Wsparcie dla pracowników ochrony zdrowia w identyfikacji przemocy wobec osób starszych.

Poznaj Formularz Oceny Ryzyka Przemocy wobec starszych (FORP) – Twoje narzędzie do oceny ryzyka przemocy i pomocy seniorom.

Co 7 osoba po 60 roku życia doświadcza przemocy ze strony bliskich lub opiekunów. U ilu Twoich pacjentów przyczyną dolegliwości może być przemoc? Zastanawiałeś się nad tym?

Fundacja Projekt Starsi  wraz z grupą ekspertów i lekarzy z Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji, NZOZ w Łodzi i centrum Medyczno – Diagnostycznego w Siedlcach opracowała i przebadała na 300 starszych pacjentach Formularz Oceny Ryzyka Przemocy wobec starszych dla lekarzy (FORP).

Poniżej znajdziesz wszystkie informacje dotyczące Formularza Oceny Ryzyka Przemocy wobec starszych (FORP) oraz materiały do pobrania.

Co to jest kwestionariusz FORP?

FORP to pomocne i proste narzędzie, które służy do diagnozowania pacjentów wobec których, na podstawie rozmowy, wyglądu i zachowania pacjenta lub osób trzecich, np. członków rodziny zachodzi podejrzenie, że mogą doznawać przemocy. Dzięki FORP lekarze mogą skuteczniej pomóc krzywdzonym osobom starszym, a przez to skuteczniej ich leczyć. 

Kto może korzystać z FORP?

FORP skierowany jest do pracowników ochrony zdrowia. Może być stosowany zarówno w Placówkach Podstawowej Opieki Zdrowotnej i na oddziałach szpitalnych. Badania pokazują, że lekarze podstawowej opieki zdrowotnej są często jedynymi osobami, z którymi  seniorzy utrzymują regularny kontakt. Starsi z kolei mają zaufanie do lekarzy i są skłonni poruszać z  nimi intymne tematy. Osoby krzywdzone często szukają pomocy u lekarzy, nie mówiąc wprost, jaki  jest ich problem.

Z badań Fundacji wynika, że pytanie pacjenta przez lekarza o sytuację w domu, relacje z dziećmi, mężem, wnukami jest dobrze przyjmowane przez starszych pacjentów i uznawane za przejaw empatii i zainteresowania ich zdrowiem i nimi samymi. Dzięki prostemu narzędziu jakim jest FORP, ale przede wszystkim dzięki Państwa zaangażowaniu i wiedzy możecie skutecznie pomóc osobom starszym, które są krzywdzone, a przez to lepiej je leczyć.

Znaczenie kwestionariusza FORP w praktyce medycznej

Badania pokazują, że co 7 osoba po 60 roku życia doświadcza przemocy ze strony bliskich lub opiekunów. Zdrowotne skutki przemocy są szczególnie dotkliwe dla starszych, gdyż częściej niż młodzi na problemy psychiczne reagują dolegliwościami somatycznymi. To ci pacjenci, którzy wielokrotnie przychodzą z tym samym problemem, u których nie skutkują leki, nie stosują się do zaleceń lekarzy, wyolbrzymiają dolegliwości, wymuszają kolejne skierowania do specjalistów i na badania oraz recepty. Starsi, doświadczający przemocy cierpią na depresję, zburzenia snu, stany lękowe, wysoki poziom stresu, są częściej niedożywieni i bardziej narażeni na upadki, co znacznie pogarsza ich zdrowie i wpływa na proces leczenia.

Od mądrości i wrażliwości lekarza zależy czy uzna, że realną przyczyną dolegliwości pacjenta może być przemoc. Gdy lekarz podejrzewa, że w rodzinie osoby starszej dzieje się coś niepokojącego, co może mieć wpływ na jej stan zdrowia, często brakuje mu odpowiednich procedur i narzędzi, czasu i wsparcia w instytucjach socjalnych, by podjąć skuteczną interwencję.

Jak efektywnie wykorzystać kwestionariusz FORP?

Wskazania do badania:

  • Niepokojący sposób zachowania, np. osoba wylękniona, nieutrzymująca kontaktu wzrokowego.
  • Ubiór nieadekwatny do pogody i pory roku.
  • Ślady na ciele mogące świadczyć o przemocy fizycznej

Dla kogo przeznaczony jest formularz?

  • Dla pacjentów posiadających prawidłowe funkcje poznawcze, czyli rozumiejących znaczenie słów i sens zadawanych pytań
  • Dla pacjentów, u których stwierdza się łagodne zaburzenia poznawcze (MCI)
  • Formularza nie stosujemy u osób z otępieniem

Przed zastosowaniem formularza zaleca się zbadanie pacjenta testem MMSE. Jeśli nie ma takiej możliwości lekarz dokonuje oceny na podstawie obserwacji i rozmowy z pacjentem.

Warunki prowadzenia rozmowy

Udział w badaniu jest dobrowolny i nie wymaga uzyskania pisemnej zgody pacjenta. Wypełnienie formularza powinno odbyć się w okolicznościach zbliżonych do nieformalnych. To powinna być zwyczajna, naturalna rozmowa w warunkach  gwarantujących pacjentowi poczucie bezpieczeństwa, intymności i poufności.

Badanie należy traktować jako element diagnozowania stanu zdrowia pacjenta. Lekarz może rozpocząć rozmowę, np. w taki sposób niepokoi mnie kilka rzeczy w Pani sytuacji więc chciałabym zadać kilka pytań, pytania dotyczą ostatnich 12 miesięcy. Formularz powinien zostać wypełniony na podstawie rozmowy z pacjentem. Kluczowe jest uzyskanie odpowiedzi na wszystkie pytania w kolejności wynikającej z formularza. Możliwe odpowiedzi to TAK, NIE, NIE WIEM lub brak odpowiedzi.

Jak wypełnić formularz

Na pytania od 1 do 9 należy uzyskać odpowiedzi prowadząc rozmowę z pacjentem. Na pytanie 10 i 11 odpowiada lekarz. Na pytania o stopień samodzielności pacjenta lekarz powinien uzyskać odpowiedzi na podstawie rozmowy z pacjentem, lub własnej wiedzy czy obserwacji, uwagi dotyczące badania lekarz może zanotować w miejscu uwagi lekarza. W zależności od uzyskanego wyniku należy podjąć odpowiednie kroki opisane w procedurze postępowania.

Zielona procedura jest wdrażana jeśli udzielono wyłącznie odpowiedzi NIE na pytania od 1 do 11. Lekarz powinien wyjaśnić pacjentowi wynik oraz krótko podsumować formularz. Monitorować sytuację pacjenta gdyż jednorazowy ujemny wynik nie zawsze wyklucza, że dany pacjent doznaje przemocy, ponownie wypełnić formularz po kilku tygodniach. Lekarz może zadać niektóre pytania innymi słowami lub poprosić innego lekarza o ponowne badanie

Żółta procedura jest wdrażana jeśli udzielono jednej lub dwóch odpowiedzi TAK na pytania od 1 do 6, i/lub jeśli udzielono odpowiedzi TAK na pytanie nr 11. Oznacza to, że istnieje ryzyko, że dana osoba może doświadczać przemocy. Lekarz powinien omówić wynik badania i dopytać o udzielone odpowiedzi TAK. Przekazać materiały informacyjne i zmotywować pacjenta do skorzystania z pomocy. W przypadku pacjentów niesamodzielnych należy zgłosić podejrzenie występowania przemocy do właściwego OPS lub pracownika socjalnego. Odnotować wynik badania oraz podjęte działania w dokumentacji medycznej pacjenta.

Czerwona procedura jest wdrażana jeśli udzielono trzech lub więcej odpowiedzi TAK na pytania nr od 1 do 6 i/lub jeśli udzielono co najmniej jednej odpowiedzi TAK na pytania od nr 7 do 10. Oznacza to, że może być zagrożone życie lub zdrowie pacjenta. Lekarz powinien omówić wynik badania i dopytać o udzielone odpowiedzi tak, dopytać czy przemoc nadal występuje i uzyskać informacje czy pacjent podjął jakiekolwiek działania. Złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do właściwej jednostki prokuratury i wypełnić niebieską kartę i przekazać ją odpowiedniej osobie w placówce medycznej. Przekazać materiały informacyjne i zmotywować pacjenta do skorzystania z pomocy. Ponieważ może być zagrożone życie lub zdrowie pacjenta nie jest konieczna jego zgoda do podjęcia działań przez lekarza.

Powtórzenie badania w ciągu najbliższych kilku tygodni

Jeśli udzielono co najmniej 1 odpowiedzi NIE WIEM lub brak odpowiedzi na pytania od 1 do 11 należy powtórzyć badanie w ciągu najbliższych kilku tygodni. Odpowiedź na pytanie czy pacjent jest osobą samodzielną jest ważna w przypadku żółtej procedury. Jeśli formularz wskazuje na uruchomienie dwóch procedur żółtej i czerwonej należy uruchomić procedurę czerwoną. Jeśli formularz wskazuje jednocześnie na konieczność powtórzenia badania i wdrożenie procedury żółtej i czerwonej należy wdrożyć odpowiednią procedurę.

Wypełnienie tego formularza zajmie tylko około 7 minut. Tobie ułatwi leczenie pacjenta, a jemu może uratować zdrowie lub życie.

Opinie i doświadczenia lekarzy

Film 1

Film 2

Opinie lekarzy

„FORP to wsparcie, którego często nam brakowało. Formularz Oceny Ryzyka Przemocy w formie aktywnej można dołączyć do dokumentacji  medycznej w swojej placówce. Przemoc jest tematem trudnym a formularz pomoże poprowadzić delikatną rozmowę z pacjentem.”

FAQ

Najczęściej zadawane pytania o kwestionariusz FORP

Zgłoś placówkę na szkolenie

Fundacja Projekt Starsi serdecznie zaprasza na bezpłatne szkolenie online z tematyki przemocy wobec starszych. Wszyscy uczestnicy otrzymają certyfikaty po ukończonym szkoleniu. Szkolenie odbędzie się poprzez platformę szkoleniową ZOOM.

Każde szkolenie składać się będzie z dwóch części.

Psychologiczna, obejmować będzie:

  • charakterystykę przemocy, w tym przemocy wobec starszych, 
  • formy przemocy,
  • czynniki ryzyka, 
  • konsekwencje przemocy, 
  • wpływ przemocy na zdrowie starszego pacjenta.

Tę część poprowadzi psycholog, trener, Specjalista ds Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. 

Czas trwania: ok 2 h, online ZOOM, godz. 18.00-20.00.

Prawna + FORP, obejmować będzie:

  • znowelizowane w 2023 roku przepisy dotyczące przemocy, 
  • Procedurę Niebieskie Karty, 
  • obowiązek zawiadamiania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, 
  • tajemnicę zawodową,
  • prezentację formularza FORP.

Tę część szkolenia poprowadzi prawnik, Specjalista ds Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz lekarz geriatra, ekspertka przy tworzeniu FORP.

Czas trwania: ok 2,5h, online ZOOM, godz. 18.00-20.30.

ZGŁASZAM PLACÓWKĘ NA SZKOLENIE

Potrzebujesz wsparcia lub materiałów? Skontaktuj się z nami!

fundacja@projekstarsi.pl

Nr tel. +48 519 139 207

Materiały do pobrania

Kwestionariusz FORP z procedurą

Film instruktażowy,

Broszura dla starszych

Ulotka dla starszych

E-learning na temat przemocy wobec starszych

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa

Niebieska Karta A

 

Fundatorzy